GNSS neden yetmiyor

Bugün konum bulmanın, yol tarif etmenin ve saati hassas tutmanın neredeyse tamamı GPS, Galileo, GLONASS ve BeiDou'dan geliyor. Bu bağımlılık araç navigasyonuyla bitmiyor: acil çağrı ekipleri, kamu araç filoları, telefon şebekeleri, elektrik şebekesi ve kargo taşımacılığı da aynı dört sisteme bağlı.

Dördü de yabancı devletlerin elinde ve dördünün de aynı zayıf noktası var: uydudan gelen sinyal yere vardığında çok cılızdır.

Nerede işe yaramıyor

Tünelde, kapalı alanda ve yüksek binaların arasında sinyal kayboluyor.
Sinyal zayıf olduğu için bastırmak kolay ve bastırma cihazları gitgide yaygınlaşıyor.
Sahte sinyal alıcıya yanlış bir konum hesaplatır. Alıcı bu konumu doğruymuş gibi, üstelik yüksek güvenle gösterir. Tehlikeli olan da bu.
Kritik hizmetler tek bir teknoloji ailesine bağımlı.
Kriz anında sistem üzerindeki karar yetkisi Türkiye'de değil.

Dünyadan örnekler

ABD, Mayıs 2026. Roswell'den kalkan bir ambulans uçağı askeri GPS karıştırmasına maruz kaldı ve Ruidoso'ya varamadan bir dağa çarptı. NTSB üzerine haber
Baltık, Nisan 2024. Finnair, Tartu uçuşlarını bir ay boyunca tamamen durdurmak zorunda kaldı. İki yolcu uçağı yaklaşma sırasında sinyali kaybedip inemeden Helsinki'ye döndü; havalimanının tek yaklaşma sistemi GPS tabanlı olduğu için uçuşlar haftalarca durduruldu. Anadolu Ajansı
Norveç, 2019'dan bu yana. Kola Yarımadası'ndan yayılan düzenli karıştırma, Finnmark'taki polis, ambulans ve kurtarma ekiplerinin navigasyonunu defalarca kör etti. Bir kar fırtınasında kaybolan kişinin acil durum vericisi çalışmadı ve kurtarma helikopterleri kör uçtu. The Barents Observer
Karadeniz, 2017. Rus elektronik harp birimleri GNSS sinyallerini değiştirdi ve yirmiden fazla ticari geminin alıcısı aynı anda yanlış konum bildirdi: gemiler denizin ortasındayken ekranları onları 40 km içerideki bir havalimanında gösterdi. GalileoGNSS

Olayın tarihi

Yukarıdaki dört olay zaman içinde. Hiçbiri tarihi bir merak değil: en eskisi 2017, en yenisi bu yıl ve aradaki boşluklar kapanıyor.

YERKON'un cevabı

Kırsal yayın birimi için 8-10 km'lik bir haberleşme ve kapsama hedefi var; o uzaklıktaki ölçüm doğruluğu saha deneyleriyle ayrıca doğrulanacak. Tutarsa alçaktan uçan bir uçak da birimi duyabilir. Havalimanı çevresine kurulan birimler ise uydular susturulsa bile yerde çalışmaya devam eden ayrı bir ağ bırakabilir. Bunlar raporun hedefi; hiçbiri henüz sahada ölçülmedi.

Sahte sinyale karşı YERKON yedekten fazlası: bir doğrulama mekanizması. Araç ya da gemi, uydunun verdiği konumla yerden gelen konumu karşılaştırarak bir aldatma saldırısı altında olduğunu tespit edebilir.